Joga

Ten artykuł dotyczy systemu filozoficznego. Zobacz też: Joga Bonito - fikcyjna organizacja propagująca sprawiedliwą grę w piłce nożnej.

Trikonasana (pozycja trójkąta)

Joga - jeden z sześciu ortodoksyjnych (tzn. uznających autorytet Wed) systemów filozofii indyjskiej. Joga zajmuje się związkami między ciałem, umysłem, świadomością i duchem.

Ćwiczenia jogiczne stosuje się również w buddyzmie w praktykach tantr oraz dzogczen w celu rozwoju duchowego, np. dla rozpoznania natury rzeczywistości.

Etymologia

Słowo „yoga” pochodzi od sanskryckiego rdzenia „yuj”, co znaczy „łączyć, kierować, skupiać uwagę”, ale też „jarzmo" oraz „powściągać".

Joga archaiczna

Okres obejmujący praktyki archaicznych jóg pokrywa się z istnieniem Cywilizacji doliny Indusu.

Joga przedklasyczna

Okres przedklasyczny to czas towarzyszący powstawaniu wczesnych Upaniszad.

Joga klasyczna

Joga jest jednym z najważniejszych systemów filozofii indyjskiej. Joga uznaje prawo (karmana) i koła wcieleń (samsara), wyzwolenie dokonuje się przez odpowiedni trening. Podstawową myślą jogi jest możliwość wyzwolenia poprzez skupienie, medytację i ascezę.

Joga klasyczna objaśniona w Jogasutrach, jest nauką o wyzwoleniu, nie zajmuje się problemami filozoficznymi, lecz wskazuje drogę do doskonałości i dlatego też podstawę filozoficzną dla jogi daje sankhja. Tam, gdzie kończy się sankhja, zaczyna się joga.

Co to jest joga?

W słynnym traktacie Jogasutry Patańdźali definiuje jogę w rozdziale pierwszym, sutrze drugiej (I.2.):

jogaś cittavṛttinirodhaḥ - ("Joga jest to powściągnięcie zjawisk świadomości" ^[1]
a w następnej (I.3.): tadā draṣṭuḥ svarūpe 'vasthānam - ("Wtedy widz utrzymuje się w swojej właściwej naturze").

Jogasutry

Ćwiczenia jogiczne rozpoczyna się od praktyk wstępnych, zwanych ogólnie krija jogą^{[potrzebne źródło]}, czyli od:

• gorliwy wysiłek (tapas),
• studiowania Wed (svadhyaya),
• skupieniu na Bogu (iśvarapranidhana).

Praktyki te mają sprzyjać kontemplacji.

Istnieją dwa rodzaje jogi klasycznej, które w praktyce przeplatają się:

• joga ośmioraka,
• joga z powściągnięciem.

Na jogę ośmioraką składają się:

• Poznanie zewnętrzne:

1. pięciorakie przykazania moralne i zasady etyczne (yama):

1. niekrzywdzenie (ahimsa),

2. prawda (satya),

3. niekradzenie (asteya),

4. powściągliwość (brahmacarya),

5. niepożądanie cudzego dobra (aparigraha).

2. pięciorakie zasady postępowania (niyama):

1. czystość (śauca),

2. zadowolenie (santośa),

3. gorliwy wysiłek (tapas),

4. studiowanie Wed (svadhyaya),

5. skupienie na Bogu (isvarapranidhana).

3. postawy i pozycje ciała (asany).

Niekoniecznie musi być to pozycja lotosu, chodzi o to, by ciało nie przeszkadzało.

• Poznanie wewnętrzne:

4. rytmiczna kontrola oddechu (pranajama).

Oddech jest związany z Praną, ale Pranajama to nie ćwiczenie oddechowe, ale celem jest powściąganie umysłu - prany.

5. powściągnięcie zmysłów (pratyahara).

Trzeba przeciąć kontakt ze światem zmysłowym.

6. koncentracja (dharana),

Głębiej to przykucie uwagi, związanie zjawiska z np. sercem

• Poznanie duchowe:

7. medytacja (dhyana),

8. połączenie niższej i wyższej jaźni - skupienie (samadhi).

Joga z powściągnięciem: Istnieje 5 rodzajów aktywności umysłu, które należy powściągnąć:

• właściwe poznanie (pramana),
• błędne poznanie (viparyaya),
• fantazjowanie (vikalpa),
• sen głęboki (nidra),
• przypomnienie (smriti).

Powściągnięcie aktywności umysłu osiąga się poprzez:

• stale i zdecydowane studia i praktykę (abhyasa),
• brak ziemskich pragnień (vairagya), dzięki której umysł pozbawiony zostaje wszelkich podpór, na których mógłby się oprzeć.

Ćwiczenia uspakajające umysł:

• skupienie na Bogu (isvarapranidhana),
• rytmiczna kontrola oddechu (pranajama),
• miłość (maitri),
• współczucie (karuna),
• zadowolenie (mudita),
• niezważanie (upeksa).

Przeprowadza się rozróżnienie ze względu na stopień/ poziom, na którym przebiegają ćwiczenia:

1. ćwiczenia ze świadomością (samprajnata samadhi) - 4 stopnie zatopienia:

• z przewagą rozmyślania (vitarka),
• zanika rozmyślanie, a jego miejsce zajmuje rozważanie (vicara),
• nie istnieje już rozmyślanie, a ćwiczącego opanowuje błogość (ananda),
• istnieje jedynie czysta świadomość "jestem"

2. ćwiczenie bez świadomości (asamprajnata samadhi) przynoszące wyzwolenie.

Przedstawiciele

• Patańdźali -

Jogasutra

• Wjasa ( ok. VI w n.e.) -

Jogabhaszja

• Waczaspati Miśra ( IX w n.e.) -

"Tattwawajsiaradi" ("Doświadczona w prawdzie")

• Bhodża ( XI w n.e.)

"Rajamartanda" ("Królewskie Słońce")

• Widżniana Bhikszu

Joga epicka

Okres epicki przypada na lata 500 p. n.e. - 200 n.e.

Joga postklasyczna

W okresie następującym po skodyfikowaniu jogadarśany miało miejsce utworzenie formacji swamich i sadhu, którzy szeroko stosowali i popularyzowali techniki jogi. Na znaczeniu zyskały też alternatywne odmiany tradycji medytacyjnych, np. kundalini joga i bhakti joga.

Joga w dwudziestym wieku

• B.K.S. Iyengar (Bellur Krishnamachar Sundararaja Iyengar)
• Shrii Shrii Anandamurti
• Paramahansa Jogananda
• Swami Wiwekananda
• H. David Coulter

Ścieżki jogi^{[potrzebne źródło]}

• Bhakti joga - dążenie do rozwinięcia miłosnego związku z Bogiem w formie bhagawana
• Dźńana joga – dążenie do mokszy (wyzwolenia się z reinkarnacji) poprzez zdobywanie wiedzy duchowej
• Hatha joga - ćwiczenia fizyczne ( np. asany) i oddechowe
• Karma joga - dążenie do wyzwolenia poprzez bezinteresowne czyny
• Krija joga - joga oczyszczająca
• Kundalini joga – dążenie do wyzwolenia przez rozbudzenie energii Kundalini
• Laja joga - medytacyjna szkoła jogi oparta na pracy z ćakrami i mocy Kundalini
• Mantra joga – osiąganie mokszy poprzez recytowanie mantr
• Radża joga - joga królewska zwana też ścieżką serca
• Sahadźa joga - medytacyjna ścieżka jogi polegająca na obudzeniu Kundalini i pracy z ćakranami

Joga w innych aspektach

W systemie astrologii wedyjskiej joga oznacza połączenie planet ze sobą lub z innymi ważnymi punktami horoskopu.

Przypisy

Linki zewnętrzne

Zobacz zbiór multimediów na Wikimedia Commons:
Joga

• Joga-Joga.pl Ogólnopolski Portal o jodze